Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Ένα από τα πιο δυναμικά δίδυμα της ελληνικής startup σκηνής περιγράφει στο Man of Status πώς είναι να κλείνεις τραπέζι με την επιτυχία

Σαββατιάτικο απόγευμα σε μια βεράντα της Αθήνας. Η παρέα δυο φίλων, συνάδελφων και συνεργατών επί σειρά ετών, αποφασίζει ότι θέλει να περάσει το βράδυ της σε ένα εστιατόριο της πόλης. Το έτος είναι 2011, η χώρα κινείται σε ρυθμούς μνημονίου, και το ελληνικό ίντερνετ έχει μόλις αρχίσει να εξερευνά το εύρος των δυνατοτήτων του με τα πρώτα μαρσαρίσματα του τότε Taxibeat. Ωστόσο, παρ’ ότι μπορείς να καλέσεις το ταξί που θα σε πάει στο εστιατόριό σου με μερικά αγγίγματα στην οθόνη του smartphone σου και μόνο, για να βρεις και να κλείσεις το τραπέζι στο οποίο θα καθίσεις – και δη για βράδυ του Σαββάτου – τα βήματα είναι αρκετά περισσότερα: πρέπει να ψάξεις το εστιατόριο, να βρεις το τηλέφωνό του, να περιμένεις στην αναμονή, να διαπραγματευτείς με τον άνθρωπο στην άλλη άκρη της γραμμής για την ώρα που θα εξυπηρετήσει το εστιατόριο να σε εξυπηρετήσει, και πιθανότατα να τελειώσεις το τηλεφώνημα απογοητευμένος και να αρχίσεις τη διαδικασία από την αρχή, με τη δεύτερή σου επιλογή. Και μετά την τρίτη, και την τέταρτη. Κι ενδεχομένως να τη βγάλεις τελικά στο σπίτι με σουβλάκια.

Κάπως έτσι πέρασε εκείνο το σαββατιάτικο απόγευμά της εκείνη η παρέα σ’ εκείνη την αθηναϊκή βεράντα, κι αυτό ήταν αρκετό για τους δυο φίλους, τον Γιώργο Αρφαρά και τον Κώστα Σαριδάκη, ώστε να συνειδητοποιήσουν ότι είχαν πια στα χέρια τους αυτό που έψαχναν επί σειρά ετών: την ιδέα πάνω στην οποία θα έχτιζαν τη δική τους επιχείρηση. Έξι χρόνια και 190.000 κρατήσεις μετά, και με πάνω από 700.000 ανθρώπους να έχουν δειπνήσει με τη βοήθειά του, το e-table έχει εδραιωθεί στο συλλογικό υποσυνείδητο ως η απόλυτη πλατφόρμα ηλεκτρονικών κρατήσεων για εστιατόρια, κι η ευκολία με την οποία οι 140.000 εγγεγραμμένοι χρήστες του μπορούν να κλείσουν θέση σε 1.800 εστιατόρια, έχει εξασφαλίσει στο app μια σταθερή θέση στα smartphones όχι μόνο της Αθήνας, αλλά σε 7 συνολικά πόλεις της Ελλάδας, και 4 της Κύπρου.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

O Γιώργος Αρφαράς φοράει: Πουλόβερ και πουκάμισο Brooks Brothers (Brooks Brothers Boutique) και παντελόνι Massimo Dutti.
O Κώστας Σαριδάκης φοράει: Πουκάμισο, πουλόβερ και παντελόνι όλα Tommy Hilfiger (Attica The Department Store).

Πώς βρεθήκατε όμως εκείνο το Σάββατο σ’ εκείνη τη βεράντα;

Γιώργος Αρφαράς: Με τον Κώστα γνωριστήκαμε στο Πολυτεχνείο. Ήμασταν προπτυχιακοί φοιτητές, κάναμε παρέα στον χώρο του Πολυτεχνείου, αν και δεν ήμασταν πολύ δεμένοι. Μηχανικοί Παραγωγής και οι δύο, κάναμε τα μεταπτυχιακά μας και τελείως τυχαία ξαναβρεθήκαμε σε μια πολυεθνική συμβουλευτική σε θέματα Strategy & Operations και υλοποίησης Πληροφοριακών Συστημάτων, όπου εργαζόμασταν παράλληλα σε συμβουλευτικά έργα, σε διαφορετικές ομάδες με διαφορετικούς πελάτες. Εκεί ξεκινήσαμε να κάνουμε αρκετή παρέα και να βγαίνουμε συχνά. Ένα από τα πράγματα που μας ενδιέφεραν ήταν η επιχειρηματικότητα με bootstrapping: να ξεκινήσουμε κάτι δικό μας και να μπορέσουμε, χωρίς εξωτερική βοήθεια, να το μεγαλώσουμε. Παρουσιάστηκε μια ευκαιρία για έργα consulting ώστε να μπορέσουμε να αυτονομηθούμε, δημιουργήσαμε τη δική μας συμβουλευτική, τις ημέρες δουλεύαμε για διάφορους πελάτες, και τις νύχτες δουλεύαμε για αυτό που θα γινόταν αργότερα το e-table. Κουραστήκαμε αρκετά εκείνα τα χρόνια, αλλά βρισκόμασταν σε ένα κομβικό σημείο των ζωών μας. Το πιλοτικό προϊόν, που είχαμε κατασκευάσει, φαινόταν ότι μπορούσε να προχωρήσει πολύ. Οπότε εγκαταλείψαμε το consulting, επικεντρωθήκαμε σε αυτό, βρήκαμε χρηματοδότηση και το 2014 έγινε το rebranding σε e-table.gr. Τα υπόλοιπα τα βλέπετε στο smartphone, το tablet και τον υπολογιστή σας.

Είναι δύσκολο να βρει κανείς επιχειρηματικά δίδυμα που να λειτουργούν σε βάθος χρόνου και με αποτελέσματα θετικά. Ποιο είναι το μυστικό στις ισορροπίες; Είναι κάτι καρμικό, ας πούμε, το να κουμπώσουν δυο άνθρωποι, ή είναι κάτι που χτίζεται;
Γιώργος Αρφαράς:
Κοίτα η αλήθεια είναι πως γνωριζόμασταν από πριν. Δε συναντηθήκαμε μια μέρα και είπαμε «α, ας φτιάξουμε μια startup». Και δεν ήμασταν απλά φίλοι, ήμασταν και συνάδελφοι. Ήμασταν στο Πολυτεχνείο μαζί, ήμασταν στην ίδια εταιρεία μετά, έβλεπε ο ένας πώς δουλεύει ο άλλος και πιο είναι το background του. Βέβαια, ναι, είναι σπάνιο αλλά όχι αδύνατον. Απλά χρειάζεται να κλειδώνουν οι χαρακτήρες και τα skills και να υπάρχει πάνω από όλα μια καλή διάθεση.

Έχουν υπάρξει σίγουρα τζαρτζαρίσματα στη διάρκεια της συνεργασίας σας όμως…
Κώστας Σαριδάκης:
Προφανώς διαφωνίες υπάρχουν πάντα, το θέμα είναι πώς τις διαχειρίζεται κανείς. Όταν υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός και κατανόηση σε συνδυασμό με την υιοθέτηση έξυπνων πρακτικών διαχείρισης, τότε οποιαδήποτε ένταση μπορεί να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Για παράδειγμα, μόνο και μόνο το να βγεις από το εργασιακό περιβάλλον και να πας σε μια καφετέρια είναι η μισή λύση μιας διαφωνίας. Ακόμα και τέτοιες απλές τεχνικές βοηθούν στο να εκτονώνεται κάποια πίεση. Πάνω από όλα όμως, τελικά πρέπει με τον άνθρωπο που έχεις αποφασίσει να χτίσεις κάτι, να ταιριάζετε, να αλληλοσυμπληρώνεστε και να είστε και οι δύο άνθρωποι οι οποίοι δεν τα χάνετε και δεν είστε εγωιστές. Και όταν συνεταιρίζεσαι, πρέπει να το κάνεις με κάποιον στον οποίο αναγνωρίζεις συγκεκριμένες ικανότητες και με τον οποίο έχεις κοινή εργασιακή εμπειρία, τον έχεις ζήσει σε συνθήκες πίεσης και εντάσεων και άρα μπορείς να προβλέψεις αν θα λειτουργήσει αυτή η σχέση στον χρόνο.

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Ο Γιώργος Αρφαράς φοράει: Κοστούμι, πουκάμισο και pochette Brooks Brothers (Brooks Brothers Boutique), γραβάτα Andrew's Ties.

Το concept του e-table ήρθε όπως έρχονται όλα τα μεγάλα concepts: ήσασταν αραγμένοι κάπου και είχατε ανάγκη από μια υπηρεσία, σωστά;
ΚΣ:
Ναι, θέλαμε, να κάνουμε κάτι δικό μας, και βέβαια με τον Γιώργο κάναμε παρέα και όντως βρήκαμε αυτή την ανάγκη. Δηλαδή ενώ τα πάντα γίνονταν online, στο κομμάτι του εστιατορίου, πέρα από κριτικές και απλά κάποια listings, δεν υπήρχε τίποτα. Ε, και είπαμε να το κάνουμε εμείς.
ΓΑ: Όπως καταλαβαίνεις, για να γίνει αυτό υπήρχε ένα υπόστρωμα, δεν είναι ότι εκεί πέρα που καθόμαστε, ξαφνικά κοιταχτήκαμε και είπαμε: «Αχά! Ας ιδρύσουμε μια δικιά μας εταιρεία που να κάνει αυτό!». Οι άντρες, ειδικά γύρω στα 30, ένα από τα θέματα που συζητούν μεταξύ τους είναι τι θα έκαναν αν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν την δική τους εργασία. Οπότε και εμείς είχαμε τις κουβέντες μας και ναι, προέκυψε μέσα από ανάγκη δική μας.

Ανάμεσα στα πράγματα που συζητούσατε δηλαδή, τι άλλες ιδέες σας είχαν περάσει τις οποίες απορρίψατε;
ΚΣ:
Με εξαγωγές ελαιολάδου ψαχτήκαμε...
ΓΑ: Το κλασσικό, εντάξει, λάδι και κρασί - Ελλάδα. Αλλά αυτό χρειάζεται μια επένδυση οικονομική που δεν είχαμε. Δεν είχαμε ούτε ευρώ να διαθέσουμε.
ΚΣ: Με τις τηλεπικοινωνίες για ναυτιλιακές εταιρείες...
ΓΑ: Που πάλι ήθελε κάποια επένδυση και δεν μπορούσαμε να τη χρηματοδοτήσουμε. Δεν μπορούσε δηλαδή να γίνει boostrapped η ιδέα, να την ξεκινήσουμε μόνοι μας. Είχαμε σκεφτεί, κάποια στιγμή που έγινε υποχρεωτική η ηλεκτρονική συνταγογράφιση να κάνουμε κάποια υπηρεσία προς γιατρούς. Σκεφτόμασταν επίσης το delivery τύπου e-food, αλλά ήθελε επένδυση για μηχανάκια, οπότε το είχαμε εγκαταλείψει κι αυτό.
ΚΣ: Κοινώς ψαχνόμασταν πολύ.

Ουσιαστικά όμως βρήκατε μεν ένα κενό στην αγορά, αλλά ήταν ένα κενό που το νιώσατε εσείς κατά βάση - ξεκίνησε από εσάς.
ΚΣ:
Ναι, ξεκίνησε από εμάς αλλά λίγο με ένα διαφορετικό μοντέλο. Αρχικά λέγαμε, ναι ΟΚ προφανώς θα θέλαμε να κλείνουμε online τραπέζια, αλλά θέλαμε ουσιαστικά να πάρουμε την κουλτούρα των deal sites με τις προσφορές, που ήταν πολύ στη μόδα τότε, και να εφαρμόσουμε σ’ αυτήν το μοντέλο που υπήρχε στις αεροπορικές εταιρείες: ότι όσο πιο νωρίς κλείσω, τόσο πιο πολλά προνόμοια θα έχω - χαμηλότερη τιμή για παράδειγμα. Να έχω ας πούμε ένα -30% επειδή έκλεισα δυο βδομάδες νωρίτερα.
ΓΑ: Εμπνευστήκαμε δηλαδή με κάποιο τρόπο από τα deal sites, αλλά πήγαμε ένα βήμα παρακάτω. Κάτι καινοτόμο που να διασταύρωνε τα καλά των deal sites και των ηλεκτρονικών κρατήσεων, με εστιατόρια από mid-range μέχρι high-end, και θα έδινε στη μεσαία τάξη (αυτό ήταν τότε το κοινό στο οποίο στοχεύαμε) τη δυνατότητα να πάει σε καλά εστιατόρια με καλύτερους οικονομικούς όρους. Εξ ου και το αρχικό όνομα του easygourmet.gr. Προσπαθήσαμε λοιπόν να εκμεταλλευτούμε και λίγο το hype των deal sites, προσφέροντας όμως καλύτερες υπηρεσίες και προς τον πελάτη και προς το εστιατόριο. Πράγμα που εκτιμήθηκε στην πορεία του easy gourmet και από τους καταναλωτές και από τους εστιάτορες. Ωστόσο, για να πας ένα βήμα πιο κάτω έπρεπε να διευρύνεις την πελατειακή σου βάση. Αυτήν την αλλαγή κάναμε ως e-table μετά, ανοίγοντας την πλατφόρμα σε όλα τα εστιατόρια και απαλλάσσοντάς τα από την υποχρέωση να παράσχουν οικονομικά ανταλλάγματα στους πελάτες για να μπουν στην πλατφόρμα. Και από την άλλη πλευρά απευθυνθήκαμε σε όλον το φάσμα των καταναλωτών, για να καλύψουμε όλα τα γούστα, από μεζεδοπωλείο μέχρι το πιο high εστιατόριο.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Ο Κώστας Σαριδάκης φοράει: Κοστούμι, πουκάμισο και pochette Tommy Hilfiger (Attica The Department Store), γραβάτα Andrew's Ties.

Ποιο είναι τώρα το προφίλ του e-table λοιπόν;
ΓΑ:
Βασικά λειτουργεί με βάση το τρίπτυχο discovery - ευκολία κράτησης - οικονομικά ανταλλάγματα. Μας γνωρίζουν συνήθως για το discovery, δηλαδή το «πού θα πάω σήμερα», και αρχίζουν έτσι να εξοικειώνονται με την επωνυμία μας, το site και την εφαρμογή. Σε δεύτερο επίπεδο, για να σπρώξεις τον χρήστη να κάνει την πρώτη του κράτηση, χρησιμοποιείς ως κίνητρο την έκπτωση, ή τα εκπτωτικά μενού, ή άλλα προνόμια που προσφέρουμε. Και μετά ο χρήστης κολλάει με την ευκολία της κράτησης, και το πόσο πολύ βολεύει. Το να το κάνεις ας πούμε κράτηση ό,τι ώρα σου καπνίσει, το οποίο έχει βολέψει πολύ τους Έλληνες.

Αλήθεια, η συνήθεια του Έλληνα στη σχέση του με το εστιατόριο πώς είναι; Είναι last minute, ή το προγραμματίζει από καιρό;
ΓΑ: Πιο δημοφιλής ζώνη είναι 3 με 10 ώρες νωρίτερα από την ώρα που θα φας, ενώ οι last minute κρατήσεις είναι αμέσως μετά, με 0 ως 3 ώρες πριν το seating. Αρκετά πιο κάτω είναι ύστερα οι όσοι προγραμματίζουν από νωρίς το πού θα πάνε το Σάββατο κυρίως, με κρατήσεις 2 με 3 ημέρες νωρίτερα. Άρα δεν μπορείς να πεις ότι ο Έλληνας είναι πολύ της τελευταίας στιγμής: ο μεγαλύτερος όγκος κρατήσεων γίνεται συνήθως Σάββατο απόγευμα, όπου σκέφτεται κανείς πού θα πάει το βράδυ.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Ο Γιώργος Αρφαράς φοράει: Σακάκι, πουκάμισο και παντελόνι Brooks Brothers (Brooks Brothers Boutique).
Ο Κώστας Σαριδάκης φοράει: Σακάκι, πουκάμισο και παντελόνι Tommy Hilfiger (Attica The Department Store).

Έχετε παρατηρήσει κάποια συσχέτιση του προφίλ του χρήστη με το είδος του εστιατορίου που επιλέγει - συγκεκριμένα γούστα σε χρήστες που μένουν σε συγκεκριμένες περιοχές για παράδειγμα;
ΓΑ:
Άμα κοιτάξει κάποιος σκληρά τα νούμερα θα πει: «Αχά, βλέπω αυτούς τους 1000 χρήστες εδώ οι οποίοι γενικά προτιμούν μεζεδοπωλεία και ταβέρνες, ή τους άλλους 1000 από εκεί, οι οποίοι προτιμούν αυτό ή εκείνο». Τώρα αν κάποιος πάει να κοιτάξει κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες πίσω απ’ αυτά τα segments, δεν βρίσκεις τη συσχέτιση που θα περίμενε κάποιος. Να πει δηλαδή ότι μένεις για παράδειγμα στα Δυτικά Προάστεια, οπότε θα προτιμήσεις μεζεδοπωλείο στο Περιστέρι. Αυτά είναι στερεότυπα τα οποία είδαμε να γκρεμίζονται: Έχει γίνει πιο συνεκτική η κοινωνία, βλέπουμε ότι φεύγει ο άλλος από Χαϊδάρι για να πάει στον Υμηττό, όπως κι ο άλλος που είναι στην Αγ. Παρασκευή κατεβαίνει στον Πειραιά, ή από τον Πειραιά πάει στη Γλυφάδα, σε οποιοδήποτε είδος εστιατορίου.

Ποιες ήταν οι βασικές δυσκολίες που συναντήσατε προσπαθώντας να κάνετε μια δική σας επιχείρηση τέτοιου τύπου στην Ελλάδα;
ΚΣ: Το βασικότερο ήταν ότι δεν είχαμε τα χρήματα - το αρχικό επενδυτικο κεφάλαιο. Και τότε δεν γνωρίζαμε πώς να το αποκτήσουμε. Eίχαμε τις ευτυχείς συγκυρίες να βγάλουμε κάποια χρήματα σημαντικά την εποχή εκείνη από την προηγούμενή μας δουλειά, τα οποία τα επανεπενδύσαμε στην πλατφόρμα, παρόλα αυτά συνειδητοποιήσαμε ότι δεν ήταν αρκετά. Δηλαδή μόλις βγήκαν online τα πρώτα 40 εστιατόρια και λέγαμε «ωραία, τώρα θα πέφτουν οι κρατήσεις βροχή», βλέπαμε ότι δεν κινούνταν τίποτα. Και συνειδητοποιήσαμε ότι αυτό χρειάζεται πολύ μάρκετινγκ, χρειάζεται πωλήσεις, τα 40 εστιατόρια να γίνουν 400, το traffic που ήταν 5-10 άτομα την ημέρα να γίνει 5000 για να έχει όλο αυτό νόημα.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Το πιστεύατε όμως το project ακόμα και τότε. Δηλαδή όταν χτυπήσατε τον πρώτο τοίχο δεν σκεφτήκατε ότι ίσως τελικά να μην είναι κάτι που να είναι βιώσιμο.
ΓΑ:
Το βλέπαμε από το pattern των καταναλωτών: όσο μας μάθαιναν, τόσο μας επαναχρησιμοποιούσαν. Το πρόβλημα ήταν ότι δεν μας μάθαιναν εύκολα εξ αρχής. Στην αρχή οι φίλοι μας κάνανε κρατήσεις και οι φίλοι το είπαν σε φίλους. Μετά αρχίσαμε να βλέπουμε άτομα τα οποία δεν ήταν καν στον ευρύτερο κύκλο μας, αλλά και πάλι, γενικά δεν μας ήξερε ο κόσμος.

Το word of mouth δεν είναι πάντα πανάκεια δηλαδή.
ΓΑ:
Εκείνη την περίοδο ειδικά, πιθανότατα οι χρήστες μας δεν θα σκέφτονταν να συζητήσουν αυτό, θα συζητούσαν τι γινόταν με το μνημόνιο…
ΚΣ: Εντάξει, η αλήθεια είναι ότι το μοντέλο μας, δηλαδή η online κρατήσεις εστιατορίων με κάποια προνόμια, είναι κάτι που στο εξωτερικό είναι ένα εδραιωμένο επιχειρηματικό μοντέλο - ξέρουμε ότι έχει πετύχει σε 50 χώρες, είναι δεδομένο ότι θα πιάσει κι εδώ. Το θέμα είναι απλά το timing.

Όταν ξεκινήσατε όμως σε αυτό, υπήρξαν και κάποιοι ανταγωνιστές οι οποίοι προσπάθησαν να κάνουν το ίδιο;
ΚΣ:
Ναι, και πριν από εμάς, υπήρξαν ομάδες που λέγανε ότι κάνουν online κρατήσεις. Βέβαια το να το λένε δεν σημαίνει ότι το κάνουν. Γιατί, μπορώ να πω ότι έχω online κρατήσεις, όταν απλά έχω μια φόρμα, γράφω κάποια στοιχεία και πηγαίνει ένα email σε ένα εστιατόριο; Εμείς είχαμε πολύ πιο advanced τεχνολογία από πίσω, διαχειριστικό για τα εστιατόρια να βλέπουν real time τις κρατήσεις, να βάζουν real time προσφορές κλπ. Οπότε ναι, υπήρχαν ανταγωνιστές, δεν είχαν όμως αναπτύξει τις κατάλληλες υποδομές. Εμείς καταφέραμε να το κάνουμε λίγο καλύτερα μάλλον, και επίσης καταφέραμε να συνειδητοποιήσουμε πιο νωρίς ότι χρειαζόμαστε χρηματοδότηση. Όταν είδαμε ότι πρέπει να επενδύσουμε χρήματα για να το τρέξουμε γρήγορα, να κάνουμε expand τις πωλήσεις, το μάρκετινγκ κλπ, και το κάναμε, αμέσως απογειωθήκαμε. Τους αφήσαμε πολύ πίσω και καταφέραμε να είμαστε ο leader στην αγορά.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Το να βρείτε χρηματοδότηση βέβαια, δεν ήταν μια εύκολη διαδικασία εκείνα τα χρόνια στην Ελλάδα – τουλάχιστον όχι όσο είναι σήμερα.
ΚΣ:
Όχι, δεν ήταν, κι αυτό για δύο λόγους: Αφενός διότι δεν υπήρχε η κουλτούρα του fundraising. Είχαμε την εικόνα του boostraping, δηλαδή «αν αυτό δεν βγάζει τον πρώτο μήνα λεφτά, δεν θα έχω να το συντηρήσω» - που είναι μια εντελώς άλλη λογική. Η σύγχρονη προσέγγιση είναι ότι πρέπει να είμαι focused σε αυτό το αντικείμενο χωρίς να ανησυχώ για τα έξοδα, να το τρέξω όσο πιο γρήγορα μπορώ, και να έχω μια επενδυτική ομάδα που θα με στηρίζει μέχρι να περάσουν 2, 3, 4 και 5 χρόνια, ή όσο χρειαστεί ώστε αυτό το πράγμα να ωριμάσει και να γίνει επικερδές. Είναι εντελώς διαφορετική λογική, που δεν την γνωρίζαμε τότε. Αφετέρου, τότε τα funds ήταν ελάχιστα και η πρόσβαση δύσκολη. Εμείς ήμασταν λίγο τυχεροί, γιατί όταν βρήκαμε τον Απόστολο Αποστολάκη, που ήθελε να κάνει το ίδιο πράγμα κι έψαχνε ομάδα για να στήσει online κρατήσεις εστιατορίων.
ΓΑ: Ο μόνος λόγος που πέτυχε αυτό είναι γιατί βασιστήκαμε σε ιδιώτες επενδυτές.
ΚΣ: Και στα δικά μας κεφάλαια.
ΓΑ: Ναι και στα δικά μας κεφάλαια, αλλά ιδιωτικά. Θυμάσαι που κάποια στιγμή είχαμε σκεφτεί να πάρουμε χρηματοδότηση από το κράτος;
ΚΣ: Μπήκαμε σε ένα πρόγραμμα ΕΣΠΑ, φάκελο, σύμβουλο για να στήσουμε τη διαδικασία, όλα αυτά. Αποτέλεσμα: πάρα πολύς χρόνος χαμένος…

Καταλαβαίνω πάντως ότι στο στήσιμο της εταιρείας πηγαίνατε κουτουλώντας: Κάθε βήμα που κάνατε βρίσκατε ένα ντουβάρι μπροστά, το οποίο έπρεπε να χτυπήσετε μέχρι να πέσει.
ΚΣ:
Ναι, ισχύει αυτό. Και δεν έχει σταματήσει.
ΓΑ: Πάντα κάτι βρίσκεις μπροστά σου.

Το ερώτημα λοιπόν είναι τι σας έδινε το κουράγιο να συνεχίσετε. Τι είναι αυτό το οποίο τροφοδοτούσε την ανάγκη σας να συνεχίσετε αυτό το project;
ΚΣ:
Από ένα σημείο και μετά είχαμε τους επενδυτές που σε στηρίζουν και σε βοηθούν να ξεπεράσεις ευκολότερα τα εμπόδια. Αλλά από την άλλη μην ξεχνάμε και τα θετικά που έχει το να τρέχεις μια δική σου επιχείρηση: η δημιουργικότητα, οι προοπτικές, το να κάνεις κάτι δικό σου, να ανακαλύπτεις κάτι… Ξαφνικά να αρχίζει ο κόσμος να δοκιμάζει την υπηρεσίας, να δίνουμε τις πρώτες συνεντεύξεις… νιώθαμε ότι κάτι κάνουμε. Προσλαμβάναμε κόσμο, δίναμε ευκαιρία σε  νέους ανθρώπους, όλο αυτό είναι πολύ δημιουργικό και σε γεμίζει. Και μην ξεχνάμε ότι εκείνη την περίοδο βιώναμε μια κρίση, όπου όλοι οι φίλοι ή συνάδελφοί μας σε παλιές εταιρείες μάς λέγανε «δεν αντέχουμε», «αβεβαιότητα» κι όλα αυτά. Μέσα σε αυτό το κλίμα, μπορεί βέβαια να είχαμε κι εμείς τα προβλήματά μας, αλλά τουλάχιστον κάναμε κάτι δημιουργικό, που μας έδινε ενέργεια.
ΓΑ: Εκτός από όλα αυτά, αυτό που μας κράτησε on track εκείνο το διάστημα ήταν η πίστη ότι θα τα καταφέρουμε: χρειάζεται να πιστεύεις στον εαυτό σου, στους συναδέλφους σου, στην ιδέα. Και επιπλέον λατρεύαμε το ταξίδι: κατά βάθος μας άρεσε κάθε πρόβλημα που λύναμε. Όχι μόνο για την ηθική ικανοποίηση, αλλά γιατί σκεφτόμασταν ότι έτσι γινόμαστε σοφότεροι. Αλλιώς ξεκινήσαμε και αλλιώς είμαστε. Έχουμε πλουτίσει πολύ σε εμπειρίες, τις οποίες δεν θα είχαμε βιώσει διαφορετικά.

 

Αρφαράς – Σαριδάκης: το δίδυμο του e-table αποκαλύπτει τα μυστικά του

Ο Γιώργος Αρφαράς φοράει: Κοστούμι, πουκάμισο και pochette Brooks Brothers (Brooks Brothers Boutique), και γραβάτα Andrew's Ties.
Ο Κώστας Σαριδάκης φοράει: Κοστούμι, πουκάμισο και pochette Tommy Hilfiger (Attica The Department Store) και γραβάτα Andrew's Ties.

Εάν ερχόταν μια μεγάλη εταιρεία και σας έλεγε «πολύ ωραίο αυτό που έχετε κάνει, το αγοράζω», θα ξανακάνατε το ταξίδι και για κάτι άλλο; Για κάτι καινούργιο; Όλο αυτό που έχετε φάει θα το ξανατρώγατε;
ΓΑ:
Όχι χωρίς τουλάχιστον 2-3 μήνες χωρίς διακοπές. (Γέλια).

Για κάποιον που έχει ξεκινήσει και είναι σε μια κατάσταση πιεσμένη προσπαθώντας να κάνει το breakthrough με την ιδέα του, έχετε κάποια συμβουλή;
ΚΣ:
Οπωσδήποτε να κοιτάξει να βρει χρηματοδότηση. Είναι απαραίτητο εργαλείο για να κάνεις κάτι επιτυχώς, ή καλύτερα από τους άλλους: για να αναπτυχθείς γρήγορα και να μεγιστοποιήσεις τις πιθανότητές σου. Αλλιώς, αν λες «θα τα καταφέρω μόνος μου», αυτός που θα κάνει το ίδιο με σένα, αλλά θα βρει χρηματοδότηση, θα σε ξεπεράσει – έτσι κάναμε κι εμείς! Και βέβαια να προετοιμαστεί κατάλληλα, να μπει στο community, να κάνει το homework του. Δεν γίνεται να έχεις μια ιδέα και να μην έχεις κοιτάξει αν υπάρχει ένας ανταγωνιστής, για παράδειγμα, ή χωρίς να έχεις ένα ξεκάθαρο business model.
ΓΑ: Κι επίσης, όπως μας αρέσει να λέμε, ένα γραμμάριο υλοποίησης ισοδυναμεί με 10 τόνους θεωρίας. Όλοι έχουν ιδέες, so what; Το θέμα είναι πώς θα ξεκινήσεις να τις υλοποιείς. Και για να ξεκινήσεις να τις υλοποιήσεις, χρειάζεται πρώτα από όλα να τεστάρεις την ιδέα. Βγες έξω και συζήτησέ το. Μη φοβάσαι, δεν θα στην κλέψουνε. Ή, κι άμα στην κλέψουνε και την υλοποιήσουν πριν από εσένα, μάλλον κάτι έκαναν καλύτερα. Βγες έξω, συζήτησε, μάθε. Και μετά κλείσου στο σπίτι σου και κάνε τρελό research. Και προγραμμάτισε. Και το τέταρτο, ξεκίνα να βγάλεις μόνος σου το προϊόν, ει δυνατόν πριν την χρηματοδότηση, το οποίο θα το τεστάρεις ακόμα και σε ημιτελή φάση. Γιατί όπως μου αρέσει να λέω, λάθη τακτικής του σήμερα μπορεί να αποτελούν τα στρατηγικά μειονεκτήματα του αύριο. Οπότε test, test, test και γρήγορα! Αν συναντούσαμε τους εαυτούς μας, αυτά θα τους λέγαμε.