Reviewed in 60": Καζαντζάκης, του Γιάννη Σμαραγδή (video)

Reviewed in 60

Ο Ιωσήφ Πρωϊμάκης αναλύει τη νέα ταινία του εθνικού μας βιογράφου, σε όσο χρόνο χρειάζεται για να πιείτε ένα εσπρεσάκι

Έχοντας χρίσει εαυτόν εθνικό μας βιογράφο, μετά τις κινηματογραφημένες εκδοχές σπουδαίων προσωπικοτήτων της χώρας μας όπως ο Κ Π Καβάφης και ο Ιωάννης Βαρβάκης, ο Γιάννης Σμαραγδής επεκτείνει τη δημιουργική του μανία σε έναν από τους μεγαλύτερους λογοτέχνες που έχει παράξει η ανθρωπότητα: τον Νίκο Καζαντζάκη. Και αυτό, είναι το Reviewed in 60 seconds του.

Βασισμένη στον αυτοβιογραφικό ογκόλιθο που είναι η Αναφορά στον Γκρέκο του Νίκου Καζαντζάκη, η νέα κινηματογραφική απόπειρα του Γιάννη Σμαραγδή ξεκινά σαν το trailer της ιστορίας που θέλει να αφηγηθεί κι έτσι ακριβώς συνεχίζει, με τον σκηνοθέτη, παρά τις όσες μαντινάδες έχει γράψει κι απαγγείλει στη ζωή του, να αδυνατεί να εντοπίσει τόσο τον καρδιά του Κρητικού, όσο και την ψυχή του συγγραφέα, μέσα στον συρφετό πομπώδους μεγαλοστομίας που σκεπάζει σαν το γλαύκωμα τον κινηματογραφικό του φακό.

Όσο δε για το μεγαλείο του πνεύματος και του νου ενός από τους γίγαντες που πάτησαν στη Γη, ούτε λόγος: ασθμαίνοντας να χωρέσει πάρα πολλά σε πολύ λίγο χρόνο, και κυρίως σε πολύ μικρό budget για το εύρος των φιλοδοξιών του εγχειρήματος, η ταινία παραδίδεται σε δραματουργική ασυναρτησία δριμύτερη ακόμη κι απ' αυτήν της εικόνας: σχεδόν την πιάνεις με τα χέρια σου την απελπισία του Σμαραγδή, που ψάχνει άδικα τον τρόπο να μιξάρει ομαλά τα κινηματογραφικά γυρίσματα (ταλαιπωρημένα κι αυτά από συνεχή κοντινά, προορισμένα να μασκάρουν την σκηνογραφική ένδεια της παραγωγής), με πλάνα αρχείου τεχνικά αραφινάριστα, και εικόνες από action cam που προσπαθούν να κρατήσουν χαμηλά το κόστος, σε  μια αφήγηση που, παρά την ταχύτητα με την οποία περνά (και προσπερνά, όπου δεν φτάνουν τα χρήματα για τα εισιτήρια του κινηματογραφικού συνεργείου) τα επεισόδια της ζωής του Καζαντζάκη, τα προσεγγίζει τόσο επιδερμικά ώστε σχεδόν να σοκάρεσαι όταν κοιτάζεις το ρολόι σου κι έχει περάσει μόνο μισή ώρα.

Το τελευταίο κινηματογραφικό cameo του Στάθη Ψάλτη (στο ρόλο μοναχού στο όρος Σινά) θα μπορούσε να προκαλέσει ρίγη συγκίνησης με την εμφάνισή του, αν δεν ήταν οι ανατριχίλες γραφικότητας αυτές που προλαβαίνουν να πνίξουν την οθόνη πρώτες. Παρ’ όλα αυτά, η εμφάνιση του θρύλου της ελληνικής βιντεοκασέτας κυλάει ομαλότερα και σαφώς πιο διακριτικά, σε σύγκριση μ’ αυτήν του Νίκου Καρδώνη ως Άγγελου Σικελιανού – μιας εμφάνισης που θα δικαιολογούσε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση απ’ τους απόγονους του μεγάλου ποιητή, αν όχι και τους συμπατριώτες του απ’ τη Λευκάδα ολόκληρη, οι οποίοι θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν τον σπουδαίο Επτανήσιο ποιητή ως μια καρικατούρα κενού στόμφου και αγνής ωραιοπάθειας τέτοιας, που θα έκανε ακόμη και τον ποιητή Φανφάρα να κρυφτεί από ντροπή.

Σαν ευλογία εξ ουρανού για τον σκηνοθέτη του ωστόσο, ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος στέκεται όρθιος μέσα σ’ όλην αυτήν την αισθητική κι εκφραστική τρικυμία, και με τον ήρεμο και διαπεραστικό του λόγο, βρίσκει μέσα στα λόγια και τα κείμενα του Καζαντζάκη, αν όχι την ειδική βαρύτητα του παθιασμένου ιδεολόγου, τουλάχιστον το βαρυτικό πεδίο του σκοτεινού πλανήτη που κρύβει μέσα στο έργο του ο τεράστιος λογοτέχνης. Όπως λέει κι ο ίδιος σε μια σκηνή της ταινίας, το καλό και το κακό έρχονται μαζί, για να ισορροπεί το σύμπαν. Απλώς, ετούτο εδώ το συγκεκριμένο κινηματογραφικό σύμπαν γέρνει λίγο επικίνδυνα προς τη λάθος μεριά.


Η ταινία Καζαντζάκης (1/5), σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιάννη Σμαραγδή, εμπνευσμένη από το βιβλίο Αναφορά στον Γκρέκο, του Νίκου Καζαντζάκη, με τους Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, Μαρίνα Καλογήρου, Νίκο Καρδώνη, Θοδωρή Αθερίδη, Στάθη Ψάλτη κ.ά., παραγωγής 2017 και διάρκειας 122’, θα προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες από 23 Νοεμβρίου