Σβήνει το τσιγάρο από το γαλλικό σινεμά;

Σβήνει το τσιγάρο από το γαλλικό σινεμά;

Την ολική απαγόρευση απεικόνισης του καπνίσματος στις ταινίες της χώρας εξετάζει το γαλλικό κοινοβούλιο.

To 2012, η μνημειώδης Γαλλική Ταινιοθήκη (το ίδρυμα που δίδαξε σινεμά σε μεγαθήρια του παγκόσμιου κινηματογράφου όπως ο Francois Truffaut κι ο Jean-Luc Godard, πυροδοτώντας στην πράξη την επανάσταση της γαλλικής Nouvelle Vague), διοργάνωσε ένα αφιέρωμα στην κινηματογραφική κληρονομιά του Jacques Tati - ενός απ’ τους επιδραστικότερους κωμικούς του παγκόσμιου σινεμά, ο οποίος ταυτίστηκε στην συνείδηση των θεατών με τον εμβληματικό χαρακτήρα του Monsieur Hulot.

Ο Jacques Tati, που έζησε, εργάστηκε, αγάπησε, ερωτεύτηκε, δημιούργησε και πέθανε στο Παρίσι, έφυγε από τη ζωή το 1982 από πνευμονική εμβολή, αφήνοντας πίσω του έναν θησαυρό σάτιρας, έχοντας στις μόλις 6 ταινίες του προλάβει να απαθανατίσει την εντελώς προσωπική, σχεδόν σουρεαλιστική, ιδιοφυώς λεπτοδουλεμένη αίσθηση του χιούμορ του, με την οποία ροκάνιζε ανηλεώς τον παραλογισμό της αστικής τάξης της Γαλλίας, κομπλέ με τις παρανοϊκές αξίες και φιλοδοξίες της. Τίτλοι όπως το Playtime, Οι Διακοπές του Κυρίου Ιλό, και κυρίως το Mon Oncle αποτέλεσαν από μόνες τους ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία του cinema d’ auteur, σημαντικότερο όμως κατόρθωμά τους ήταν ότι αποτέλεσαν από μόνες τους κεφάλαιο στην κινηματογραφική συνείδηση των 60s και 70s, με τον ίδιο τον πρωταγωνιστή και σκηνοθέτη τους να εντυπώνεται δια παντώς ως εμβληματική φιγούρα της γαλλικής κουλτούρας εν γένει.

Εξ ου και το πλήρως δικαιολογημένο αφιέρωμα στο έργο του, εκ μέρους της Γαλλικής Ταινιοθήκης.

Ακόμη όμως και μια φαντασία τόσο γόνιμη όσο αυτή του Tati δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι, 30 χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Γάλλος δημιουργός θα εξακολουθούσε να γεννά καινούριες αφορμές ώστε οι πατριώτες του να ξεκαρδίζονται με τους εαυτούς τους: η αφίσα του εν λόγω αφιερώματος, με τον ίδιο τον Tati στο ρόλο του Monsieur Hulot να κάνει ποδηλατάδα φορώντας την χαρακτηριστική του καμπαρντίνα με το ασορτί καπέλο, γαργάλησε τα αντανακλαστικά πολιτικής ορθότητας της μπουρζουά ηγεσίας της αγαπημένης του πόλης, πιθανά με μεγαλύτερη ευστοχία απ’ όση είχαν δείξει ποτέ όλες οι ταινίες του μαζί.


Σβήνει το τσιγάρο από το γαλλικό σινεμά;

Ο Jacques Tati στην ταινία Mon Oncle, καβάλα στο ποδήλατό του απολαμβάνει τον αγαπημένο του... ανεμόμυλο.

 «Δεν καταλαβαίνω τι θέση έχουν τα τσιγάρα στο γαλλικό σινεμά» δήλωσε για την ενδεχόμενη απαγόρευση η νυν Υπουργός Υγείας Agnes Buzyn

Ερεθισμένη απ’ το περήφανο πούρο που κράδαινε στα δόντια του ο συμπαθέστατος γκαφατζής ήρωας του Tati, η διοικούσα επιτροπή της εταιρείας που διαχειρίζεται τον διαφημιστικό χώρο στις στάσεις των παριζιάνικων μετρό και λεωφορείων, η Metrobus, επικαλέσθηκε τον αυστηρό νόμο του Υπουργείου Υγείας της χώρας για την άμεση και έμμεση διαφήμιση καπνικών προϊόντων, τον γνωστό και ως «la loi Evin» (απ’ τον πρώην Υπουργό Claude Evin που τον είχε εμπνευστεί το 1991) και προτάσσοντας την υγεία των πελατών της, αλλοίωσε την εικόνα της προωθητικής καμπάνιας της Γαλλικής Ταινιοθήκης, αντικαθιστώντας το πούρο της έριδος με έναν παιδικό ανεμόμυλο. Προκαλώντας έτσι τη θυμηδία όχι μόνο της κοινής γνώμης, αλλά και του ίδιου του πρώην Υπουργού, ο οποίος χαρακτήρισε την κίνηση φαιδρή, διευκρινίζοντας ότι ουδέποτε είχε την πρόθεση να χαλκεύσει την πολιτισμική κληρονομιά της Γαλλίας.

Εκείνη, βέβαια, δεν ήταν η πρώτη φορά που η γαλλική γραφειοκρατία υπερέβαλε εαυτόν: είχε προηγηθεί το σβήσιμο του τσιγάρου από το χέρι του Jean Paul Sartre από αφίσα αφιερώματος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της χώρας, ενώ η επίδειξη εξέχοντος ζήλου τρίτωσε, όταν η ίδια εταιρεία αρνήθηκε να υποδεχθεί την διαφημιστική καμπάνια της ταινίας Coco Avant Channel, λόγω του τσιγάρου που κρατούσε στο χέρι της η ηθοποιός Audrey Tautou, πρωταγωνιστώντας στη βιογραφία μιας αγίας της γαλλικής και παγκόσμιας μόδας.

Σβήνει το τσιγάρο από το γαλλικό σινεμά;

O Jean Paul Belmondo, o γόης των γόηδων, στην ταινία Au Bout de Souffle (Χωρίς Ανάσα) του Jean-Luc Godard

«Το να εμβολιάζουμε την 7η Τέχνη με ηθικολογία, είναι σαν να πνίγουμε στην Coca Cola ένα Château-Lafite» - Raphaël Enthoven

Ενδεχομένως, λοιπόν, είναι προς όφελος της Metrobus, και προς αποφυγή περαιτέρω έκθεσης της εταιρείας στον καυστικό σαρκασμό των πατριωτών της, οι συζητήσεις που άνοιξαν προσφάτως στο γαλλικό κοινοβούλιο, για ενδεχόμενο ολικό αποκλεισμό των καπνικών προϊόντων από το σινεμά εν γένει. «Δεν καταλαβαίνω τι θέση έχουν τα τσιγάρα στο γαλλικό σινεμά» δήλωσε επί του θέματος η νυν Υπουργός Υγείας Agnes Buzyn, πηγαίνοντας ένα βήμα πιο πέρα την πρόταση γερουσιαστού για επανεκτίμηση των «παρακινήσεων προς το κάπνισμα, από πολιτισμικά προϊόντα». Και σε μια χώρα της οποίας το σινεμά αποτελεί ισχυρό μοχλό εξωστρεφούς οικονομικής ανάπτυξης, κι όπου το 70% των ταινιών που παράγονται ετησίως, έχουν τουλάχιστον έναν χαρακτήρα να το ανάβει, αυτή δεν είναι καθόλου μικρή κουβέντα να ανοίξει κανείς.

Ο τομεάρχης πολιτισμού της αντιπολίτευσης David Assouline σήκωσε φυσικά το γάντι, υπογραμμίζοντας την υποκρισία μιας κινηματογραφικής παραγωγής όπου «οι ήρωες θα μπορούν να σκοτώνουν ο ένας τον άλλο, να παίρνουν ναρκωτικά και να οδηγούν με 200 χλμ/ώρα, αλλά ασφαλώς δεν θα το κάνουν με ένα τσιγάρο στο στόμα», ο δε Raphaël Enthoven, συγγραφέας και φιλόσοφος, ήταν αρκετά πιο γλαφυρός, παρομοιάζοντας την βίαιη εισαγωγή του μοραλισμού στην 7η Τέχνη, με την ιεροσυλία του «να βάζουμε Coca Cola σε ένα Château-Lafite».

Για όσους από εμάς μεγαλώσαμε προσπαθώντας να χωρέσουμε τον κοφτερό σα λεπίδι καπνό των Gitanes στο φάρυγγά μας, προσπαθώντας να ζήσουμε ως άλλοι Belmondo στη δική μας, αθηναϊκή εκδοχή του γκονταρικού Παρισιού, ετούτη εδώ η συζήτηση σκορπά βεβαίως μια θύελλα τραγέλαφου στις αναμνήσεις μας. Για τους Γάλλους, απ’ την άλλη, είναι απλά άλλη μια μέρα του Νοεμβρίου. Άλλως γνωστού και ως Mois Sans Tabac (μήνας χωρίς ταμπάκο), άλλωστε.